---

Puc: Có bao nhiêu tâm lộ Paccavekkhaṇāvīthi (phản khán) sanh kế tục maggavīti (tâm lộ đắc đạo)? Đồng thời hãy phân định rõ ràng 11 tâm na cảnh theo Cảnh và Người?

Vis: Có tất cả 368 tâm lộ phản kháng sanh kế tục tâm lộ đắc đạo: 92 lộ sanh kế tục tâm lộ chứng Sơ đạo, 92 lộ sanh kế tục tâm lộ đắc Nhị đạo, đối với 2 tầng Thánh sau, mỗi tầng cũng đều có 92 tâm lộ phản kháng sanh kế tục.

Bây giờ phân định 11 tâm na cảnh theo cảnh: Tâm quan sát xả thọ quả bất thiện biết được 6 cảnh dục giới xấu (aniṭṭhārammaṇa), tức 6 cảnh dục trong dạng bất toại. Tâm quan sát xả thọ quả thiện và 4 đại quả xả thọ biết được 6 cảnh dục (kāmadhammārammaṇa) tương đối tốt (iṭṭhāmajjhattārammaṇa). Tâm quan sát hỷ thọ quả thiện và 4 đại quả hỷ thọ biết được 6 cảnh dục cực tốt.

Ba tâm na cảnh vô nhân (ahetukatadā) sanh được ở 8 hạng người (trừ 4 người Đạo), 4 tâm na cảnh hữu nhân bất tương ưng trí sanh được nơi 7 người (trừ người khổ), 4 tâm na cảnh hữu nhân tương ưng trí có thể sanh ở 5 hạng người (trừ người khổ, người lạc vô nhân và người nhị nhân).

Minh chú:

Sở dĩ nói là có 92 tâm lộ phản khán sanh kế tục tâm lộ chứng đạt Sơ đạo, là tính như sau: Trước hết lấy Đạo, Quả, Níp Bàn cộng lại thành 3, rồi nhân với 4 tâm đại thiện tương ưng trí thành ra 12. Sau đó mới lấy 10 phiền não (gom chung những phiền não đã diệt và chưa diệt) đem nhân với 8 đại thiện thành ra 80. Ta lại lấy 80 này cộng với 12 trên, thế là có được 92 tâm lộ.

Cách tính của 2 tầng Thánh đạo tiếp theo cũng theo mẫu trên.

Bây giờ tính qua 92 tâm lộ phản khán sanh kế tục tâm lộ chứng đạt Tứ quả: : Trước hết lấy Đạo, Quả, Níp Bàn cộng lại thành 3, rồi nhân với 4 đại tố tương ưng trí để được 12. Ta lấy 10 phiền não đã diệt nhân với 8 đại tố thành ra 80. Lấy 80 này cộng với 12 trên, ta có được 92 tâm lộ.

Puc: Hãy kể rõ những đổng lực nào sanh 1 lần, 2 lần, 3 lần, 4 lần, 5 lần, 6 lần, 7 lần, 8 lần trong 1 tâm lộ và đồng thời kể tên các tâm lộ đó.

Vis:

a- Có tất cả 26 đổng lực chỉ sanh 1 lần (tức chỉ có mặt 1 lần) trong 1 tâm lộ:
9 thiện đáo đại và 9 tố đáo đại trong ādikammikajhānavīthi, 4 tâm đạo trong maggavīthi, 2 tâm thông trong abhiññāvithī, tâm Tam quả và Tứ quả trong lúc vừa xuất khỏi thiền diệt.

b- Có 6 tâm đổng lực chỉ hiện khởi 2 lần trong 1 tâm lộ:
4 tâm Thánh quả của người độn căn trong lộ maggavīthi, tâm thiện phi tưởng phi phi tưởng và tâm tố phi tưởng phi phi tưởng trong lúc hiện khởi nhập thiền diệt (nirodhasamāpattivīthi).

c- Có 12 đổng lực chỉ hiện khởi qua 3 sát na trong 1 tâm lộ:
4 đại thiện tương ưng trí của người lợi căn trong giai đoạn upacārasamādhi của tâm lộ maggavīthi, ādikammikajhāna, phalasamāpattivīthi, jhānasamāpattivīthi, padakajhānavīthi, abhiññāvīthi, nirodhasamāpattivīthi.
4 đại tố tương ưng trí của bậc A La Hán lợi căn trong giai đoạn upacārasamādhi của ādikammikajhānavīthi, phalasamāpattivīthi, jhānasamāpattivīthi, padakajhānavīthi, abhiññāvīthi, nirodhasamāpattivīthi.
4 đại tố tương ưng trí của bậc La Hán độn căn trong giai đoạn upacārasamādhi này khởi hiện lên trong paccavekkhaṇavithī của Đức Thế Tôn trong lúc Ngài hóa thông một cách cấp bách như vào dịp thị hiện song thông chẳng hạn.

e- Có 29 đổng lực chỉ có mặt qua 5 sát na trong 1 tâm lộ:
- 4 đại thiện tương ưng trí và 4 đại tố tương ưng trí trong paccavekkhaṇavithī của Chư Thinh Văn vào những lúc hóa thông đặc biệt (visesakaraṇī).
- 29 đổng lực dục giới trong lúc cận tử (maraṇāsannakāla), lúc hôn mê bất tỉnh (mucchākāla, visaññībhūtakāla).
- 20 đổng lực dục giới (trừ 8 đại tố và tiếu sinh) trong thời atitaraṇakāla.

f- Có 29 đổng lực có mặt qua 6 sát na trong 1 tâm lộ:
29 đổng lực dục giới (kāmajavana) trong mahantārammaṇavithī và vibhūtārammaṇavīthi lúc bình thường (pakativelā).

g- 29 đổng lực dục giới cũng có trường hợp xuất hiện qua 7 sát na trong 1 tâm lộ như ở atimahantārammaṇavīthi, mahantārammaṇavithī, atibhūtārammaṇavīthi, vibhūtārammaṇavīthi lúc bình thường.

h- Có 22 đổng lực có mặt từ 8 sát na trở lên trong 1 tâm lộ, đó là 22 đổng lực kiên cố (trừ maggajavana và abhiññājavana) trong lúc nhập thiền định (Jhā. Sa.), quả định (P.S).

- Hai tâm hiện, tố sắc giới ngũ thiền trong padakajhānavīthi cũng có mặt trên 8 sát na.

 

---

← 17	18	19 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de