---

PUC: Ở người nào, cõi nào các tâm lộ sau đây có thể hiện khởi:
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót đổng lực không có hữu phần khách.
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót đổng lực có hữu phần khách.
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót na cảnh.



VIS:
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót na cảnh có thể hiện khởi nơi 8 hạng người ở 11 cõi dục giới.
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót đổng lực không có hữu phần khách hiện khởi được ở 8 người trong cõi ngũ uẩn và tứ uẩn.
- Lộ ý môn cảnh cực rõ chót đổng lực có hữu phần khách có thể hiện khởi ở 4 hạng người trong 7 thiện thú dục giới (là trừ người khổ, người lạc vô nhân, bậc A Na Hàm, bậc A La Hán).



PUC: Có mấy lộ ý môn cảnh rõ? Cảnh của lộ ý môn cảnh rõ không có hữu phần khách và có hữu phần khách là gì?

VIS: Có tất cả 16 lộ ý môn cảnh rõ:
- Lộ ý môn cảnh rõ có từ 1-7 hữu phần vừa qua và không có hữu phần khách (7 lộ).
- Lộ ý môn cảnh rõ có từ 1-7 hữu phần vừa qua và có hữu phần khách (7 lộ).
- Lộ ý môn cảnh không rõ có hữu phần vừa qua và không có hữu phần khách (1 lộ).
- Lộ ý môn cảnh rõ không có hữu phần vừa qua nhưng có hữu phần khách (1 lộ).

Tổng cộng 16 lộ.



Cảnh của lộ ý môn cảnh rõ có hữu phần vừa qua mà không có hữu phần khách và có hữu phần khách là 6 cảnh trong dạng paccuppannanipphannarūpa.

Cảnh của lộ ý môn cảnh không rõ không có hữu phần vừa qua mà cũng không có hữu phần khách là atītanipphannarūpa, anāgatanipphannarūpa tính cả tâm và tâm sở, anipphannarūpa thuộc trong ba thời, Níp Bàn, chế định.

Cảnh của lộ ý môn cảnh rõ không có hữu phần vừa qua nhưng có hữu phần khách là 6 cảnh trong dạng atītanipphannarūpa, anāgatanipphannarūpa, tất cả tâm và tâm sở hiệp thế, anipphannarūpa, tất cả tâm và tâm sở hiệp thế, anipphannarūpa trong ba thời và chế định.

PUC: Lộ ý môn cảnh rõ có hữu phần khách và không có hữu phần khách có thể hiện khởi ở người nào cõi nào?

VIS:
- Lộ ý môn cảnh rõ có từ 1-7 hữu phần vừa qua mà không có hữu phần khách sanh được ở 8 người trong cõi ngũ uẩn.
- Lộ ý môn cảnh rõ không có hữu phần vừa qua cũng không có hữu phần khách có thể sanh khởi ở 8 hạng người trong cõi ngũ uẩn và tứ uẩn.
- Lộ ý môn cảnh rõ có từ 1-7 hữu phần vừa qua mà cũng có hữu phần khách có thể hiện khởi ở 4 hạng người trong 7 cõi vui dục giới (trừ người khổ, người lạc vô nhân, bậc A Na Hàm, bậc A La Hán).
- Lộ ý môn cảnh rõ không có hữu phần vừa qua nhưng có hữu phần khách có thể sanh lên ở 4 hạng người trong 7 cõi vui dục giới (trừ người khổ, người lạc vô nhân, bậc A Na Hàm, bậc A La Hán).

PUC: Có mấy tâm lộ ý môn cảnh rõ và cực kỳ không rõ? Chúng hiện khởi vào thời điểm (khaṇa) nào? Người nào, cõi nào có thể có chúng?



VIS: Lộ ý môn cảnh không rõ có 2 trường hợp: được 2 bận khai ý môn và được 3 bận khai ý môn. Còn lộ ý môn cảnh cực kỳ không rõ thì chỉ có 1 trường hợp là được 3 hữu phần rúng động.

Lộ ý môn cảnh không rõ chỉ hiện khởi vào những khi người ta nhớ lại 6 cảnh một cách mơ hồ, hời hợt, cảnh này có thể là chân đế hay chế định – mà tâm tư vẫn thờ ơ, hững hờ hoặc trong lúc người ta nằm mộng, những giấc mộng chợt đến chợt đi quá ngắn ngủi, trong những giấc ngủ chập chờn. Còn lộ ý môn cảnh cực kỳ mơ hồ thì cũng thường khởi lên trong giấc ngủ và cảnh ở đây chỉ là một nét gợn (nimitta) trong dòng ký ức đang tuôn chảy, nó chỉ vừa đủ để khiến cho hữu phần rúng động khởi lên. Cho nên đương sự đang nằm ngủ gần như không biết gì về sự dao động đó của tư tưởng và cái biết trong lúc ấy tựa hồ như gắn liền với giấc ngủ vậy.

Nếu hai lộ vừa kể trên diễn ra trong giấc chiêm bao thì chúng có thể hiện khởi ở 7 hạng người (trừ A La Hán) trong cõi người và ba đọa xứ (trừ địa ngục). Còn như cũng trong hai lộ trên nhưng không phải xảy ra trong giấc ngủ thì có thể hiện khởi ở hạng người trong cõi tứ uẩn, ngũ uẩn.

PUC: Các Ngài bảo rằng lộ ý môn có đổng lực dục giới (Kāmajavanamanodvāravithī) thì có 2 loại là: suddhamanodvāravithī và tadanuvattikamanodvāravithī. Hãy giải thích hai loại tâm lộ đó. Và hãy cho biết có tất cả mấy lộ thuộc suddhamanodvāravithī, không cần kể tên từng lộ?

VIS: Suddhamanodvāravithī là những tâm lộ ý môn thuần túy, độc lập, cá sinh. Có 2 trường hợp bắt cảnh của loại tâm lộ này.

Trường hợp thứ nhất chuyên bắt cảnh paccuppannanipphannarūpa. Trường hợp thứ hai là biết cảnh atītanipphananāgatanippha, tất cả tâm cùng tâm sở, anipphannarūpa trong ba thời, Níp Bàn và chế định.

Còn tadanuvattikamanodvāravithī là loại tâm lộ ý môn bắt nguồn từ tâm lộ ngũ môn, chuyển tiếp từ tâm lộ ngũ môn.

Có tất cả 41 tâm lộ thuộc về suddhamanodvāravithī: 22 lộ cảnh cực rõ, 16 lộ cảnh rõ, lộ cảnh không rõ và 1 lộ cảnh cực kỳ mơ hồ.

 

---

← 6	7	8 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de