| www.tudieu.deBiện Giải Tâm Pháp - Ghi chú |
|
| ← 0 | Trang Đầu | 2 → |
|---|
Đề tài 1
KHẢO SÁT THIỀN QUÁN NGHIỆP XỨ
"Pháp gọi là Trung Đạo ấy, ý nghĩa là gì? Và do lẽ nào mà gọi là Trung Đạo?"
✳ Pháp mà gọi là Trung Đạo (Majjhimā paṭipāda) này Đức Phật Ngài thuyết giảng lần đầu tiên trong kinh chuyển pháp luân cho 5 vị Tỳ kheo tại vườn Lộc Giả.
Dveme, bhikkhave , antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve?
Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito.
Yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito.
Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā, cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.
✳ Sự thực hành theo đạo có 8 chi phần ấy, gọi là Trung Đạo, nếu quá thiên lệch và ép xác thì gọi là khổ hạnh, không phải là nhân cho thành đạt, nếu quá thối giảm thì gọi là lợi dưỡng, cũng không phải là nhân cho đắc Đạo, Quả và Níp Bàn. Nghĩa là 8 chi phần này phải áp dụng luôn luôn, 8 chi phần này vừa vặn thích hợp, gắng quá không được mà cứ giảm quá cũng không được.
Đức Phật biết rõ điều này trước khi Ngài thành đạo, thành bậc Chánh Đẳng Giác, Ngài đã từng khổ hạnh, cũng từng lợi dưỡng nên không thể đắc được Thượng Nhân Pháp. Khi vua trời Đế Thích gảy đàn 3 dây, nếu dây dùn thì không phát ra âm thanh tốt, nếu dây căng thì sẽ đứt. Riêng dây vừa phải thì âm điệu rõ ràng và tốt đẹp.
✳ Ngài nói như vậy dường như là vua trời Đế Thích dạy Đức Phật rồi Đức Phật mới đắc Đạo, Quả.
✳ Không phải vậy, đó chỉ là cách thuyết giảng, lấy ý nghĩa mà gợi ý. Riêng về phần chi pháp của Trung Đạo, tức là Bát Chánh Đạo do Ngài tự ngộ. Ở đây, Đạo được gọi là đường, nghĩa là căn bản pháp học. Nói về đường thì có nhiều thứ, nhiều loại, có đường xe, đường ray, đường sông… Nhưng Đạo ở đây là sự thông suốt. Tà Đạo là con đường đưa đến khổ thú. Ngũ Đạo là 5 con đường: đi đến Vô Sắc Giới, đi đến Sắc Giới, đi đến Thiên giới, đi đến Nhân giới và Bàng sanh giới. Riêng chỉ có Bát Chánh Đạo là con đường đưa đến Níp Bàn.
Đạo trong câu hỏi này là: Điều quá căng hoặc quá giảm thì không phải là Trung Đạo.
Làm sao biết được quá găng hay quá giảm? Biết được do nhờ kinh Chuyển Pháp Luân, Ngài đã xác nhận rằng:
Lợi Dưỡng là quá giảm, còn Khổ Hạnh là quá găng. Do vậy, Đức Phật Ngài mới thuyết giảng về Trung Đạo, tức là Bát Chánh Đạo. Chư Phật đều đi trên con đường này, đây là con đường độc Đạo (Ekayana Magga) đi đến Níp Bàn.
Tôi xin trình bày theo sự hiểu rằng: "Con đường Trung Đạo này, không phải Ngài sáng tạo ra, thuyết giảng đơn phương, còn nêu lên hai trạng thái cực đoan là Khổ Hạnh và Lợi Dưỡng thì Trung Đạo này vượt lên hai cực đoan ấy".
Sở dĩ gọi là con đường giữa phải hiểu rằng: Con đường này không dính mắc hai cực đoan ấy.
Lại nữa, con đường này trong Phật Giáo đề cập đến những gì và có lợi ích gì trong sự đi theo Trung Đạo này?
✳ Gọi là con đường giữa hay là Thánh Đạo bởi có hai lẽ:
- Ở giữa hai cực đoan (vượt lên trên) và là điều ước mong của người tu tập thiền quán, cần phải thực hành và an trú ở Trung Đạo hay Bát Chánh Đạo, để phá Si, tức đoạn trừ Vô Minh.
- Một lẽ nữa, gọi là Trung Đạo do không dính mắc với hai cực đoan tà kiến là thường kiến và đoạn kiến. Lợi ích của Trung Đạo là thoát được sự vắng lặng, thoát khỏi phiền não và chứng đắc Níp Bàn.
Sự hiểu biết rõ Tứ Thánh Đế tức là người biết Níp Bàn vì rằng Níp Bàn ở trong Thánh Đế là Diệt đế. Người chứng ngộ Thánh Đế phải lấy Níp Bàn làm cảnh. Thánh Đế có tính chất: là phận sự tối hậu trong Phật Giáo vậy.
‘‘iti sīlaṃ, iti samādhi, iti paññā. Sīlaparibhāvito samādhi mahapphalo hoti mahānisaṃso. Samādhiparibhāvitā paññā mahapphalā hoti mahānisaṃsā. Paññāparibhāvitaṃ cittaṃ sammadeva āsavehi vimuccati, seyyathidaṃ – kāmāsavā, bhavāsavā, avijjāsavā’’
Dīghanikāya - Mahāparinibbānasuttaṃ
Ðây là Giới, đây là Ðịnh, đây là Tuệ. Ðịnh cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Ðịnh sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu.
Trường Bộ Kinh - Đại kinh Bát-niết-bàn
| ← 0 | 1 | 2 → |
|---|
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.