---

Đề tài 11

“Tâm ghi nhận cảnh hiện tại và tâm bắt được cảnh hiện tại
khác nhau ra sao?”

✳ Tuy cùng một tên nhưng khác nhau là cảnh trước và cảnh sau. Người thấy được cảnh hiện tại, người ấy phải ghi nhận trước rồi mới thấy tâm trụ trong cảnh hiện tại ấy có trạng thái ra sao? Không có tham, ưu.

Trong kinh Bhaddaka Ratana, Ngài có dạy rằng:

Paccuppannađca ye dhammaṃ tattha vipassanā

Tham và ưu không thể sanh khởi trong cảnh hiện tại và cảnh hiện tại là cảnh thật và Ngài nói rằng: Khi thấy 3 tướng (thấy được 1 cũng có nghĩa là thấy được cả 3) bằng trí tuệ rồi thì phải sanh nhàm chán. Ngài cho điều này để giải quyết định rằng: “Attha nibbindati dukkha esa magge: visuddhiyā”, chính sự nhàm chán là con đường đi đến pháp thanh tịnh.

✳ Câu hỏi rằng: Tâm ghi nhận cảnh hiện tại là tâm bắt được cảnh hiện tại tức là ghi nhận và bắt được khác nhau ra sao? ✳ Cũng như người chưa học chữ và người đã học chữ rồi.

Nếu như chưa bắt được cảnh hiện tại liên tục cho đến khi vừa thấy thì bắt được ngay. Sự biết cảnh hiện tại ấy, không do sự chế định như là người, thú... đó không phải là cảnh hiện tại. Tâm trong cảnh hiện tại không có tướng chung hay tướng riêng, chỉ là sự thấy hay sự nghe... vậy thôi (tức là không phải nghe tiếng xe, tiếng người hay tiếng thú...). Những chế định pháp ấy không phải là cảnh hiện tại vì ta biết trước rồi (chế định). Khi thấy lại thì nhớ được rằng chó, mèo... vậy mà thấy đó là pháp hiện tại nhưng nói chó, mèo... không phải là sự hiểu biết trong hiện tại, sự thấy cảnh hiện tại phải có giới hạn là danh và sắc cũng không nắm giữ tướng chung hay là tướng riêng, phải nhận thức cho được như thế chứ không phải tụng niệm rằng: “Nó không phải là chó, mèo...”.

Đức Phật Ngài dạy rằng: “Lúc thấy không hề có sự phân biết là người hay thú (chỉ có sự thấy mà thôi) khi nghe biết chỉ là nghe không phân biệt”.

Như câu chuyện của 30 vị hoàng tử đi tìm cô kỹ nữ, gặp một vị Thánh nhân, 30 chàng hỏi rằng: Ngài có thấy cô gái nào đi qua đây không?

Vị ấy trả lời rằng: “Chỉ thấy cái xương”. Vì khi ấy Ngài đang thu thúc không nhìn tới, nhìn lui, chỗ này hay chỗ nọ, nàng kỹ nữ khi thấy hình dáng khum khum của Ngài như vậy nên bật cười. Khi nghe tiếng cười, Ngài ngẩng mặt nhìn thấy hàm răng của nàng kỹ nữ đang nhe ra, Ngài chỉ thấy là bộ xương tức là cái răng nên đã trả lời với 30 chàng thanh niên như vậy. Ngài không thấy là người nam hay nữ, đó mới chính là cảnh hiện tại, chỉ là sự thấy mà thôi.

Do vậy, Đức Phật dạy rằng: Này chư Tỳ kheo! Nếu các ngươi thu thúc được lục căn, các ngươi sẽ thoát khỏi tất cả sự khổ, sẽ đạt đến Níp Bàn, sẽ dứt trừ phiền não dứt tuyệt.

 

---

← 10	11	12 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de