---

Đề tài 14

"Câu nói: Tâm, thức (linh hồn) ý, lòng…
Những câu này đồng một thể chất hay khác nhau như thế nào?
Nếu đồng thể chất thì tại sao có tên gọi khác nhau?"

✳ Những câu này: theo tính chất là một thứ, vì người trong thời ấy có người thì gọi là thức, có xứ lại gọi là tâm, có nơi gọi là tác ý. Đức Phật Ngài dùng theo ý nghĩa của họ, chẳng hạn như: nhóm người này phải nói là tâm họ mới hiểu, nhóm kia phải nói là thức thì họ mới biết được… Tuy được gọi nhiều tên như thế nhưng tính chất của nó vẫn là một.

✳ Được nghe thuyết giảng rằng: Tâm và thức không phải là một, tâm thường hằng còn thức là trạng thái của tâm và còn nói rằng: Trong ngũ uẩn không có tâm, ngũ uẩn thì Đức Phật phán là vô thường, khổ não, vô ngã. Còn riêng tâm không phải là ngũ uẩn. Tâm mới là chất thường hằng nhưng thức lại là trạng thái của tâm, do vậy thức có trạng thái vô thường như các uẩn khác.

✳ Đức Phật phán rằng: Pháp nhiên (tính chất) mà gọi là thức cũng có, gọi là tâm cũng có, gọi là ý cũng có. Tất cả đều là pháp nhiên một thứ, người phán xem sắc thân là tự ngã, còn tốt hơn là xem tâm hay ý thức là tự ngã, vì rằng: Tâm sanh diệt rất mau như bóng điện mà ta thường thấy, nó sáng đó, có sự sanh diệt nối tiếp nhau, không dứt khoảng nên ta mới thấy nó sáng liên tục. Vì rằng: sự nhanh lẹ nối tiếp nhau. Tâm, ý, thức có sự tồn tại 3 sát na là sanh-trụ-diệt như nhau cả thảy. Chỉ trong nháy mắt tâm sanh, trụ và diệt đi hàng triệu lần.

 

---

← 13	14	15 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de