---

Đề tài 17

“Tuệ quán có 6 là: uẩn, xứ, giới, đề và liên quan tương sinh. Hỏi rằng: có ít hơn 6 bậc ấy hay nhiều hơn 6 bậc ấy có được hay không? Tại sao?”

✳ Nhiều hơn 6 bậc ấy cũng được nhưng mỗi cấp khi tóm gọn lại cũng vẫn là danh sắc mà thôi. Như dùng 5 uẩn hay dùng 12 xứ hoặc 18 giới đều được cả vì thứ nào cũng danh sắc như nhau cả.

✳ Nếu có ít hơn 6 như là chỉ có 4 hoặc 5 thì không được sao?

✳ Dù là một bậc cũng được vì mỗi bậc cũng tóm gọn là sắc và danh. Nhưng Đức Phật đã chế định nhiều nhất chỉ có 6.

Một trong sáu cấp ấy Ngài chế định nhiều cấp cũng vì nhân loại có bản tính khác nhau tùy theo sự thích hợp của mỗi hạng người. Riêng về liên quan tương sinh thì Ngài chế định cho người thích hợp với trí thông minh, mới quán xét được nhiều ý nghĩa mà Ngài ví dụ như là: Nước sâu mà bóng dọi cạn còn nước cạn mà bóng dọi sâu… Liên quan tương sinh là cảnh của Chư Phật nhưng Ngài vẫn chế định trong bậc Minh sát vì cùng là Minh sát và cũng có thể thấy được như “Paccaya pariyadaāṇa” là tuệ thứ hai trong sáu Minh sát. Khi biết nhân duyên rồi thì hết hoài nghi.

Như sắc thấy được bằng nhãn thức… Hoặc như thay đổi oai nghi… cũng là sự kiện của Danh pháp, nếu không có danh pháp rồi thì không đổi oai nghi được, nhưng sự khổ đau nhức lại là sự kiện của sắc khi thay đổi oai nghi phải có danh thì mới đổi được. Sự hành Minh sát chỉ cần biết sự kiện của danh sắc, bấy nhiêu đó thôi hoặc nói theo pháp tự nhiên là: Nhãn thức sanh khởi do nhân gì? Cũng biết được nhân đó… nếu thiếu đi một nhân nào thì nhãn thức không thể sanh khởi được.

✳ Theo căn bản Ngài chế định Thiền Quán có sáu bậc, có thể quy định nhiều hơn được không?

✳ Sáu bậc cũng đầy đủ rồi và cả sáu bậc khi tóm lại mỗi bậc cũng chỉ còn là danh và sắc. Trong đời này khi gom lại rồi không có cái gì ở ngoài sáu bậc, người nào thuần thục hoặc hiểu rõ được bậc nào thì hành theo bậc ấy.

 

---

← 16	17	18 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de