---

Đề tài 18

“Trong sự hành niệm xứ xin nói riêng về đề mục Tứ oai nghi: đi, đứng, nằm, ngồi cần phải dùng niệm ghi nhận hay quán xét chỗ nào mới đoạn trừ được”.

✳ Điều này cần phải giải thích hết bốn oai nghi, nếu trong lúc đang ngồi… thì phải ghi nhận là cái gì ngồi… và chỗ ngồi.

✳ Lúc ngồi thì xem sắc ngồi.

✳ Xem sắc ngồi ở chỗ nào?

✳ Sắc ngồi ở tướng ngồi, thế ngồi.

✳ Trước khi đổi oai nghi thì phải tác ý thế nào?

✳ Phải tác ý được rằng: sắc ngồi nó đang khổ.

✳ Đúng vậy, phải tác ý cho đúng là sắc ngồi đang khổ, không thì khối tư tưởng (tưởng uẩn) cũng phân tán, sự cảm nhận rằng: Sắc nó khổ bấy nhiêu đó thì chưa đủ phải biết là sắc... gì nó khổ nữa. Khi biết rằng: Sắc ngồi nó khổ rồi thì tác ý tiếp như thế nào?

✳ Tác ý rằng: Phải đổi oai nghi, phải chuyển sang oai nghi khác để trừ khổ và xin hỏi rằng: Khi ngồi đó chỗ nào là tham, chỗ nào là ưu? Oai nghi mới là tham oai nghi cũ là ưu, đây là nói tóm tắt.

✳ Cách trừ tham và ưu ta trừ cách nào? Và cái gì là người trừ?

✳ Sự tinh tấn chánh niệm và tỉnh giác, 3 pháp này là người trừ tham, ưu, mỗi cảnh phải nhờ sự tinh tấn, chánh niệm và tỉnh giác cả thảy.

✳ : Cũng nhờ học hỏi mà biết được rằng: Oai nghi mới là tập khởi của tham, còn oai nghi cũ là tập khởi của ưu, xin hỏi lại một chút rằng: Có cách nào ta trừ tham, ưu?

✳ Phải tác ý rằng: Sắc ngồi nó khổ, phải đổi oai nghi để trừ khổ, hoặc sắc đi nó đang sanh khởi nhức mỏi... không phải là ta mỏi, phải tác ý rằng sắc đi nó mỏi phải ngồi để trừ khổ. Như vậy một vật thì tham, ưu mới bị tiêu diệt, nghĩa là làm cho ưu trong oai nghi mất tham ưu trong oai nghi mới không khởi lên (không có sự ưa thích) phiền não nó luôn luôn sanh khởi trong hai thế mới và cũ này. Ta không thích ý trong oai nghi cũ, nhưng lại thích ý trong oai nghi mới như vậy là phiền não không bị tiêu diệt vì còn thích (tham) oai nghi mới và không thích (ưu) oai nghi cũ.

Nghĩa là không phải thích trong oai nghi mới mà cũng không bực bội trong oai nghi cũ. Khi biết được rằng: Oai nghi cũ đã sanh khởi rồi, không đổi oai nghi cũng phải chặn tham, không cho nó sanh khởi trong oai nghi mới, phải tác ý rằng: không phải vì muốn đổi mà là đổi để trừ khổ đó thôi, phải tác ý như vậy luôn luôn cũng đủ ngăn chặn tham, ưu và cũng là cách ngăn trừ tham, ưu.

Lại nữa, phải biết luôn cả cái gì là khổ... nếu không biết sắc ngồi hay đứng là khổ thì sẽ cho rằng ta khổ rồi phiền não là rồi tự ngã là phiền não nhân đó sanh khởi, sẽ nương vào đó mà sanh lên. Phải có chánh niệm tỉnh giác để ngăn chặn phiền não không cho nương vào trong mọi oai nghi liên tiếp, nếu ta muốn nằm nhưng ngồi trở thành khổ rồi thì muốn nằm, khi có sự muốn nằm ái cũng nhân đó chạy vào nương trong sắc nằm, rồi nương vào gốc tham tà kiến cũng sanh khởi lên do cảm thấy rằng nằm là an lạc như vậy không phải nằm để trừ khổ mà là vì muốn nằm cho rằng nằm là an lạc. Lại nữa, điều quan trọng nữa là cần phải bám sát danh sắc liên tục.

✳ Điều này thì hành giả thường hay quên lãng.

✳ Vì hành giả không chú ý trong điều giải cách hành tỉnh giác như vậy là có lợi ích như thế nào, như khi mỏi thì đổi, không phải khổ chỉ có trong oai nghi cũ đó thôi, là oai nghi mới cũng có khổ vậy. Vì còn phải đổi nữa, nhân mà làm cho phải đổi oai nghi ấy là gì? Cũng vì bị sự khổ áp bức làm cho phải đổi sang oai nghi khác, không phải vì muốn đổi, chính là vì do sự khổ nó bắt buộc ta luôn luôn bị sự khổ áp chế liên tục, trong mỗi sự thở ra vào cũng có sự khổ, nếu thở vào rồi mà không thở ra cũng sanh khổ nhiệt não hoặc giả nếu thở ra mà không có thở vào thì cũng là khổ. Nếu quán xét thấy vi tế kỹ càng rồi ta sẽ thấy khổ ấy ngập tràn rồi tràn đầy cả thế gian này toàn là khổ, nơi nào cũng khổ, thật khủng khiếp. Đức Phật dạy rằng: Trong đời này ngoài cái khổ ra không có cái gì là lạc cả. Chỉ là khổ đang sanh lên, khổ đang tồn tại và khổ đã diệt đi đó thôi.

 

---

← 17	18	19 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de