---

Đề tài 3

“Chánh kiến, minh sát tuệ, quán sát (tưởng). Những pháp này giống nhau hay khác nhau? Và chánh kiến trong Bát Chánh Đạo là trí tuệ trong tâm nào?”

✳ Cả ba là tên của minh sát nhưng trí tuệ nhiều hay ít khác nhau có vị Thinh văn giác phải cần quán xét nhiều lần, có vị thì không cần quán xét nhiều lần vẫn đắc Đạo, Quả.

“Quán xét” chỉ là trí (suy tưởng) thấy được vô thường, khổ não hay vô ngã. Như trong kinh Đại Niệm Xứ có câu:

“Kāye kāyānupassī vihārati”, dùng Đại minh sát để quán sát thân. Đại minh sát là 18 tuệ minh sát như quán thấy nó là vật uế trược, là cái đáng nhàm chán, là diễn hành trong khổ...

Aṭṭhārasa mahāvipassanā nāma aniccānupassanādikā paññā. Yāsu aniccānupassanaṃ bhāvento niccasaññaṃ pajahati, dukkhānupassanaṃ bhāvento sukhasaññaṃ pajahati, anattānupassanaṃ bhāvento attasaññaṃ pajahati, nibbidānupassanaṃ bhāvento nandiṃ pajahati, virāgānupassanaṃ bhāvento rāgaṃ pajahati, nirodhānupassanaṃ bhāvento samudayaṃ pajahati, paṭinissaggānupassanaṃ bhāvento ādānaṃ pajahati, khayānupassanaṃ bhāvento ghanasaññaṃ pajahati, vayānupassanaṃ bhāvento āyūhanaṃ pajahati, vipariṇāmānupassanaṃ bhāvento dhuvasaññaṃ pajahati, animittānupassanaṃ bhāvento nimittaṃ pajahati, appaṇihitānupassanaṃ bhāvento paṇidhiṃ pajahati, suññatānupassanaṃ bhāvento abhinivesaṃ pajahati, adhipaññādhammavipassanaṃ bhāvento sārādānābhinivesaṃ pajahati, yathābhūtañāṇadassanaṃ bhāvento sammohābhinivesaṃ pajahati, ādīnavānupassanaṃ bhāvento ālayābhinivesaṃ pajahati, paṭisaṅkhānupassanaṃ bhāvento appaṭisaṅkhaṃ pajahati, vivaṭṭānupassanaṃ bhāvento saṃyogābhinivesaṃ pajahati.
Anya - Visuddhimagga-2 20. maggāmaggañāṇadassanavisuddhiniddeso

---

Sau khi đã quen thuộc với các đề mục thiền sắc và vô sắc hành giả dần dần sẽ thâm nhập một phần trong 18 tuệ quán sau đây: (1) Quán vô thường trừ bỏ thường tưởng; (2) Quán khổ từ bỏ lạc tưởng; (3) Quán vô ngã từ bỏ ngã tưởng; (4) Quán xả ly từ bỏ sự thích thú; (5) Quán ly tham từ bỏ tham; (6) Quán diệt từ bỏ sinh; (7) Quán xả từ bỏ chấp thủ; (8) Quán hoại từ bỏ tưởng kiên cố; (9) Quán sự sụp đổ của các hành từ bỏ sự tích lũy của nghiệp; (10) Quán biến chuyển từ bỏ tưởng về sự dài lâu; (11) Quán vô tướng từ bỏ tướng; (12) Quán vô dục từ bỏ dục; (13) Quán không từ bỏ được tà giải; (14) Quán tuệ từ bỏ tà giải do chấp thủ một cái lõi; (15) Quán chánh tri kiến từ bỏ tà giải do mê mờ; (16) Quán nguy hiểm từ bỏ tà giải do ỷ lại; (17) Quán tư duy từ bỏ không tư duy; (18) Quán yểm ly từ bỏ tà giải do chấp trước.
Thank Tịnh Đạo Luận (TK Phước Sơn)

✳ Tức là không khác nhau cả ba pháp trong câu hỏi này, nhưng chánh kiến thì xem như có ý nghĩa rộng hơn.

✳ Phải rồi: chánh kiến có đến 6 loại. Như chánh kiến thuộc loại ấy sự nhận thức cũng như thế ấy, còn chánh kiến này thì phải có sự nhận thức như vầy. Chánh kiến trong Đạo cũng vậy. Đức Phật Ngài đã giảng rồi, chánh kiến là biết được cái gì...

Nhưng trong đề tài này có câu nữa rằng: Chánh kiến trong Bát Chánh Đạo là trong tâm nào?

✳ Là trí tuệ trong tâm đạo.

✳ Phải rồi, phải là trí trong tâm đạo, Đức Phật giảng rằng: Chánh kiến chỉ là một là thấy được rõ Tứ Đế.

Nhưng trong phần chánh kiến chỉ có 6 loại như: tin nghiệp, tin quả... như vậy cũng gọi là thấy đúng sự thật.

 

---

← 2	3	4 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de