---

Đề tài 6

“Pháp hiện tại và cảnh hiện tại khác nhau như thế nào?”

✳ Câu hỏi này nói đến cái cảnh và việc làm (cái thể và cái dụng) tức là công việc mà ta làm đó ra sao?
✳ Hiện tại ấy nó là hiện tại liên tục... Lúc nó sanh tại, nó là pháp hiện tại và ta lấy ngay pháp hiện tại làm cảnh, đó là cảnh hiện tại.

✳ Điều này nên hiểu pháp hiện tại trước, cái gì là pháp hiện tại? Đó là chân pháp tuyệt đối là tâm, tâm sở và sắc pháp (chân pháp hữu vi) có trạng thái sanh-trụ-diệt. Tâm và tâm sở đồng sanh không thể lìa nhau, tách rời nhau được và được gọi là danh uẩn. Lúc thấy là pháp hiện tại của danh do nghe đây là pháp danh hiện tại. Còn sắc hiện tại mà ta đang làm cảnh trong hiện tại nghiệp xứ (đề mục thiền) bây giờ là tứ oai nghi (sự thấy là danh còn vật thấy là sắc).

✳ Pháp hiện tại: Theo câu hỏi này có thể giải thích cho dễ hiểu như vầy: Ví dụ như khi ta thấy cục muối ở trước mặt, cục muối là pháp hiện tại (sự thấy đó là danh) còn ta biết vị muối khi chưa nếm đó là cảnh quá khứ, biết như vậy là cảnh quá khứ chưa là cảnh hiện tại. Đến khi nếm được vị mặn của muối rồi, chừng ấy mới thực sự là cảnh hiện tại.

✳ Pháp hiện tại, dù ai có biết hay không, nó cũng vậy, nếu không có người biết thì không có cảnh hiện tại (cục muối mà có người biết hay không nó vẫn là có vị mặn, nếu không có sự xúc chạm thì muối ấy không trở thành cảnh hiện tại).

✳ Như đã trình bày này chẳng hạn ta thấy quả chanh, ta từng biết rằng quả chanh chua. Quả chanh mà ta thấy là pháp hiện tại (sự thấy là danh, quả chanh là sắc). Khi đang ăn quả chanh ấy, trong lúc biết vị chua khởi lên, bây giờ mới kể là cảnh hiện tại.

✳ Còn sự hoài nghi rằng: nếu biết được vị chanh thì nó là cảnh hiện tại vậy chăng?
✳ Phải rồi đó là cảnh hiện tại.

✳ Nếu vậy thì ai ăn chanh người đó đều biết là chanh chua cả. Như vậy họ có cảnh hiện tại của thiền quán chăng?
✳ Nếu họ không biết sắc hay danh, do vậy họ sẽ nghĩ là ta chua, như vậy không phải là cảnh hiện tại của minh sát. Cảnh hiện tại là danh sắc hay sắc ở trước mặt nếu ta nhận được mới là cảnh hiện tại của thiền quán, nếu không nhận được thì chỉ kể là pháp hiện tại.
✳ Cảnh hiện tại tức là trí tuệ biết danh sắc đó vậy, phải có danh sắc hoặc sắc nơi đó.

 

---

← 5	6	7 →

Nguồn: Biện Giải Tâm Pháp
Hòa thượng Saddhammajotika
(Thích Huyễn Đạt dịch)
Họa đồ và ghi chú do Cao xuân Kiên thiết kế sau những buổi học ATĐ trên Zoom.
Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de