---

GIẢI VỀ CARITA

Tiếng Carita theo các Ngài chú giải trong bộ Visuddhimaggatthakathā giải thích rằng:

“Caraṇaṃ pavattanaṃ = Cariyā” luôn hiện khởi gọi là Cariyā.

“Rāgassacariyā = Rāgacariyā” sự thường hiện hữu của ái, gọi là rāgacariyā – Cơ tánh ái

2 Từ Carita nguyên ngữ là “thường tánh” thì có lẽ chính xác hơn. Nhưng ở đây người dịch xin thoát đi là CƠ TÁNH, vì để thích hợp với lối dùng phổ thông, và cũng để tránh “ý niệm thường”.

“Rāgacariyā etassa atthīti = Ragacarito”. Người hằng bị ái chi phối, gọi là rāgacarita (người có cơ tánh ái).
Tương tự với các carita khác, dosa (sân), moha (si), saddhā (tín), buddhi (giác) và vitakka (tầm).

Nói hẹp là vậy, nhưng nói rộng ra thì carita tính đến 63. Trong đó có 14 suddhacarita và 49 missakacarita.
Mười bốn suddhacarita (thuần tính) đó là:

1. Rāgacarita,
2. dosacarita,
3. mohacarita,
4. rāgadosacarita,
   
5. rāgamohacarita,
6. rāgadosamohacarita,
7. dosamohacarita,
   
8. saddhācarita,
9. buddhicarita,
10. vitakkacarita,
11. saddhābudhicarita,
    
12. saddhāvitakkacarita,
13. buddhivitakkacarita,
14. saddhābuddhivitakkacarita.

Trong 49 missakacarita (hỗn hợp tính) có 21 ekamūla, 21 dvimūla, và 7 timūla.

1. 21 ekamūla là:
   
   
   1. Bảy rāgamūla (cơ tính ái):
      1. rāgasaddhācarita,
      2. rāgabuddhicarita,
      3. rāgavitakkacarita,
      4. rāgasaddhābuddhicarita,
      5. rāgasaddhāvitakkacarita,
      6. rāgabuddhivitakkacarita,
         
      7. rāgasaddhābuddhivitakkacarita.
      
      
   2. Bảy Dosamūla (cơ tính sân):
      1. Dosasaddhācarita,
      2. dosabuddhicarita,
      3. dosavitakkacarita,
      4. dosasaddhābuddhicarita,
      5. dosasaddhaavitakkacarita,
      6. dosabuddhivitakka,
      7. dosasaddhābuddhivitakkacarita.
      
      
   3. Bảy mohacarita (cơ tính si):
      1. Mohasaddhācarita,
      2. mohabuddhicarita,
      3. mohavitakkacarita,
      4. mohasaddhābuddhicarita,
      5. mohasaddhāvitakkacarita,
      6. mohabuddhivitakkacarita,
      7. mohasaddhābuddhivitakkacarita.
   
   
2. Hai mươi mốt dvimūla đó là:
   
   
   1. Bảy Rāgadosamūla (cơ tính ái lẫn sân):
      1. Rāgadosasaddhācarita,
      2. rāgadosabuddhicarita,
      3. rāgadosavitakkacarita,
      4. rāgadosasaddhābuddhicarita,
      5. rāgadosasaddhāvitakkacarita,
      6. rāgadosa buddhivitakkacarita,
      7. rāgadosasaddhābuddhivitakkacarita.
      
      
   2. Bảy Rāgamohamūla (cơ tính ái lẫn si):
      1. Rāgamohasaddhācarita,
      2. rāgamohabuddhicarita,
      3. rāgamohavitakkacarita,
      4. rāgamohasaddhābuddhicarita,
      5. rāgamohasaddhāvitakkacarita,
      6. rāgamohabuddhivitakkacarita,
      7. rāgamohasaddhābuddhivitakkacarita.
      
      
   3. Bảy dosamohamūla (cơ tính sân lẫn si):
      1. Dosamohasaddhācarita,
      2. dosamohabuddhicarita,
      3. dosamohavitakkhacarita,
      4. dosamohasaddhābuddhicarita,
      5. dosamohasaddhāvitakka,
      6. dosamohabuddhivitakka,
      7. dosamohasaddhābuddhivitakka.
   
   
3. Bảy timūla đó là:
   1. Rāgadosamohasaddhā,
   2. rāgadosamohabuddhi,
   3. rāgadosamohavitakka,
   4. rāgadosamohasaddhābuddhi,
   5. rāgadosamohasaddhāvitakka,
   6. rāgadosamohasaddhābuddhivitakka.

Bảy cơ tánh bất thiện nhân với bảy cơ tánh thiện thành 49 cơ tánh hỗn hợp.

Nói rộng như vậy tức là cho thấy rằng có những chúng sanh có thể có nhiều căn tánh hỗn hợp. Song, đối với hành giả không thể chọn nhiều án xứ để thích ứng với cơ tánh của mình – khi xét thấy là hỗn hợp – mà chỉ tu tập một án xứ nào thích nghi với một cơ tánh nổi bật nhất của mình.

 

---

← 2	3	4 →

Bản nguồn: CHỈ TỊNH MINH GIẢI
SAMĀDHA KAMMAṬṬHĀNA
Người dịch: Sư Pháp Nhiên

Nếu có thấy sơ sót sai lầm xin cảnh báo qua trang nhắn tin. Xin cảm ơn.

© www.tudieu.de