| Mẫu đề 16 ← |
22 Mẫu Đề Tam | → Mẫu đề 18 |
Mẫu đề 17
Các pháp hiện sanh
| Các pháp hiện sanh Các pháp vị sanh Các pháp chuẩn sanh |
(Dhammasaṅgaṇī - Bộ Pháp Tụ)
| Nikkhepakaṇḍa | Toát Yếu |
|---|---|
| 1041. Katame dhammā uppannā? | [683] Thế nào là các pháp sanh tồn? |
| Ye dhammā jātā bhūtā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtā uppannā samuppannā uṭṭhitā samuṭṭhitā uppannā uppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā uppannā. | Những pháp nào đã sanh ra, đã sanh thành, đã sanh trưởng, đã xuất sanh, đã sanh khởi, đã hiện khởi, đã hiện sanh, đã tương sanh, đã trỗi dậy, đã ứng khởi, đã sanh, yếu hiệp theo khía cạnh sanh tồn, tức sắc, thọ tưởng, hành, thức. Ðây là các pháp sanh tồn. |
| 1042. Katame dhammā anuppannā? | Thế nào là các pháp vị sanh tồn? |
| Ye dhammā ajātā abhūtā asañjātā anibbattā anabhinibbattā apātubhūtā anuppannā asamuppannā anuṭṭhitā asamuṭṭhitā anuppannā anuppannaṃsena saṅgahitā, rūpaṃ, vedanā, saññā, saṅkhārā, viññāṇaṃ – ime dhammā anuppannā. | Những pháp nào chưa sanh ra, chưa sanh thành, chưa sanh trưởng, chưa xuất sanh, chưa sanh khởi, chưa hiện khởi, chưa hiện sanh, chưa tương sanh, chưa trỗi dậy, chưa ứng khởi, chưa sanh, yếu hiệp theo khía cạnh vị sanh tồn, tức sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Ðây là các pháp vị sanh tồn. |
| 1043. Katame dhammā uppādino? | Thế nào là các pháp chuẩn sanh? |
| Kusalākusalānaṃ dhammānaṃ avipakkavipākānaṃ vipākā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā; vedanākkhandho…pe… viññāṇakkhandho; yañca rūpaṃ kammassa katattā uppajjissati – ime dhammā uppādino. | Các quả dị thục dục giới, sắc giới, vô sắc giới và siêu thế, của pháp thiện, bất thiện mà quả chưa chín muồi, tức thọ uẩn ... (trùng) ... thức uẩn và bất cứ sắc nào của nghiệp tạo tác sẽ sanh ra. Ðây là các pháp chuẩn sanh. |
| Aṭṭhakathākaṇḍa | Trích Yếu |
| 1430. Katame dhammā uppannā? | [894] - Thế nào là các pháp sinh tồn? |
| Catūsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṃ kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā uppādino; na vattabbā anuppannāti. | Tức dị thục trong bốn lãnh vực và bất cứ sắc nào do nghiệp tạo tác. Các pháp này có sanh tồn có chuẩn sanh, không nên nói là vị sanh tồn. |
| Catūsu bhūmīsu kusalaṃ, akusalaṃ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṃ, yañca rūpaṃ na kammassa katattā – ime dhammā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti. | Thiện trong bốn lãnh vực, bất thiện, vô ký tố trong ba lãnh vực và bất cứ sắc nào không do nghiệp tạo tác. Các pháp này có sanh tồn, có vị sanh tồn, không nên nói là chuẩn sanh. |
| Nibbānaṃ na vattabbaṃ uppannantipi, anuppannantipi, uppādinotipi. | Níp Bàn không nên nói là sanh tồn, vị sanh tồn, chuẩn sanh. |
Phần Duyên Hệ
Các pháp hiện sanh
(Paṭṭhāna - Bộ Vị trí)
| Nhân Duyên Cảnh Duyên Trưởng Duyên Câu Sanh Duyên Hỗ Tương Duyên Y Chỉ Duyên | Cận Y Duyên Tiền Sanh Duyên Hậu Sanh → Quyền Duyên Thiền Na → Bất Tương Ưng Duyên Hiện Hữu Duyên Bất Ly Duyên |
| Pañhāvāro | Phần Yếu Tri |
|---|---|
| Ārammaṇapaccayo | Cảnh duyên |
| 2. Uppanno dhammo uppannassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo – uppannaṃ cakkhuṃ aniccato dukkhato anattato vipassati, assādeti abhinandati, taṃ ārabbha rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati, vicikicchā…pe… uddhaccaṃ…pe… domanassaṃ uppajjati. | [1889] Pháp dĩ sanh trợ pháp dĩ sanh bằng cảnh duyên: quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với nhãn dĩ sanh, hoan hỷ thỏa thích rồi dựa theo đó mà ái tham sanh khởi, tà kiến sanh khởi, hoài nghi ... trạo cử ... ưu sanh khởi; |
| Uppannaṃ sotaṃ… ghānaṃ… jivhaṃ… kāyaṃ… rūpe… sadde… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… vatthuṃ… uppanne khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati…pe… domanassaṃ uppajjati. | quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với nhĩ dĩ sanh ... tỷ ... thiệt ... thân ... sắc ... thinh ... khí ... vị ... xúc ... ý vật ... trùng ... ưu sanh khởi; |
| Dibbena cakkhunā rūpaṃ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṃ suṇāti, | dùng thiên nhãn thấy cảnh sắc; dùng thiên nhĩ nghe tiếng; |
| rūpāyatanaṃ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṃ kāyaviññāṇassa…pe… | sắc xứ trợ nhãn thức.... xúc sứ trợ thân thức... |
| uppannā khandhā iddhividhañāṇassa āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo. | các uẩn dĩ sanh trợ biến hóa thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên. |
| 3. Anuppanno dhammo uppannassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo – anuppanne rūpe… sadde… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… anuppanne khandhe aniccato dukkhato anattato vipassati…pe… domanassaṃ uppajjati. | [1890] Pháp vị sanh trợ pháp dĩ sanh bằng cảnh duyên: quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với cảnh sắc vị sanh ... thinh ... khí ... vị ... xúc ... các uẩn vị sanh ... trùng ... ưu sanh khởi; |
| Anuppannā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, anāgataṃsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo. | các uẩn vị sanh trợ Biến Hóa Thông, trợ Tha Tâm Thông, trợ Vị Lai Phần Thông, trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên. [Pháp vị sanh (anuppannadhamma) là pháp chưa sanh ra, sanh khởi không xác định, tức là tâm bất thiện, tâm thiện, tâm tố, sở hữu hợp và sắc phi nghiệp.] |
| 4. Uppādī dhammo uppannassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo – uppādiṃ cakkhuṃ…pe… kāyaṃ… rūpe… gandhe… rase… phoṭṭhabbe… vatthuṃ… uppādī khandhe aniccato dukkhato anattato…pe… domanassaṃ uppajjati. | [1891] Pháp chuẩn sanh trợ pháp dĩ sanh bằng cảnh duyên: quán vô thường, khổ não, vô ngã đối với nhãn chuẩn sanh ... thân ... sắc ... thinh ... khí ... vị .. xúc ... ý vật ... các uẩn chuẩn sanh ... trùng ... ưu sanh khởi; |
| Uppādī khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, anāgataṃsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo. | các uẩn chuẩn sanh trợ cho Biến Hóa Thông, trợ Tha Tâm Thông ... trùng ... trợ tâm khai môn bằng cảnh duyên. [Pháp chuẩn sanh (uppādīdhamma) là pháp sẽ sanh vì đã có chủng tử, tức là các tâm quả và sắc nghiệp .] |
| 17 |
Các pháp hiện sanh Các pháp vị sanh Các pháp chuẩn sanh |
|---|---|
Trích Vi Diệu Pháp Sơ Cấp (TK Giác Giới) | |
Mẫu đề 16 ← ☸ → Mẫu đề 18