|
Nhẫn-nại ba-la-mật (khantipāramī) Nhẫn-nại Ba-la-mật (Khắc kỷ/Kiên nhẫn Ba-la-mật) là sự nhẫn nại chịu đựng, giúp hành giả vượt qua khổ đau, sân hận, giữ tâm bình tĩnh trước nghịch cảnh để đạt được sự giải thoát. Đây là sự kết hợp giữa Nhẫn (Khanti) - sự kiên nhẫn, nhẫn nhục - và Ba-la-mật (Pāramitā) - sự hoàn thiện, đưa đến bờ bên kia (giác ngộ). Nhẫn (Khanti) gồm ba loại:
Tóm lại, Nhẫn-nại Ba-la-mật là thực hành sự kiên nhẫn và chịu đựng một cách có trí tuệ, vượt qua mọi chướng ngại để đạt đến giác ngộ hoàn toàn. Pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật là vô-sân tâm-sở (adosacetasika) đồng sinh với đại-thiện-tâm chịu đựng mọi đối tượng không đáng hài lòng xảy đến một cách bất ngờ, mà không hề phát sinh sân-tâm không hài lòng trong các đối tượng ấy. Thật ra, những đối tượng bất bình xảy ra một cách bất ngờ dễ làm cho sân-tâm phát sinh làm khổ tâm. Đối với chư Đức-Bồ-tát tạo pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật với đại-thiện-tâm trong sáng, cho nên dù tiếp xúc những đối-tượng bất bình xảy đến làm cho khổ thân như thế nào, Đức-Bồ-tát vẫn không hề phát sinh sân-tâm trong các đối-tượng ấy, vẫn giữ gìn đại-thiện-tâm trong sáng nhẫn-nại chịu đựng mọi nỗi khổ thân một cách tự nhiên, để thành tựu pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật. Thật ra, pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật là pháp-hạnh khó có cơ hội thực-hành, bởi vì những trường hợp bất bình này xảy đến bất ngờ, nên Đức-Bồ-tát hoàn toàn bị động, cho nên, Đức-Bồ-tát có trí-tuệ sáng suốt suy xét rằng: “Đây là cơ hội tốt, hiếm có, giúp cho ta tạo pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật, đó là một pháp-hạnh ba-la-mật không thể thiếu được.” Vì vậy, Đức-Bồ-tát tạo pháp-hạnh nhẫn-nại ba-lamật với đại-thiện-tâm trong sáng, không để sân-tâm phát sinh trong các đối tượng bất bình ấy, để cho thành tựu được pháp-hạnh nhẫn-nại ba-la-mật của mình. |