www.tudieu.de
| ⇐ | Hoại tán tuệ (Bhaṅgañāṇa) | ⇒ |
|
Khi hành giả thuần thục quán danh sắc vô thường, khổ não, vô ngã; Trí ấy trở thành sắc bén, các hành hiện rõ, thì không còn ghi nhận kịp giai đoạn sanh hay trụ, không ghi nhận kịp sự diễn tiến hay ấn tượng gì cả mà chỉ ghi nhận hiện trạng duy nhất là sự tiêu hoại, tan rã thôi. Đó gọi là hoại tán tuệ. Sự hoại tán là cao điểm của vô thường, bởi thế hành giả quán hoại diệt (bhaṅgānupassanā) sẽ quán triệt các hành là vô thường, không thường hằng; Quán triệt các hành là khổ, không vui với những gì vô thường; Quán triệt các hành là vô ngã, không phải ngã với những gì khổ. Quán triệt vô thường ở đây, không phải bằng trí suy diễn là vô thường có nghĩa sẽ tan rã, như tùy quán tam tướng ở giai đoạn thẩm sát tuệ; Cũng không phải bằng cách thấy sự diệt mất được báo trước bằng hiện tượng sanh, như người bắt đầu có sanh diệt tuệ; Mà bây giờ bằng một kinh nghiệm thật, hành giả bỏ qua một bên sự sanh khởi, và thấy các hành là vô thường vì sự hoại diệt của chúng, như một người đứng trên bờ sông dưới cơn mưa lớn sẽ thấy những bóng nước mưa rơi tan biến ngay, cũng như hành giả đạt đến hoại tán tuệ luôn thấy các hành tan hoại. Khi hành giả thấy các hành luôn tan rã như thế, tuệ quán nơi vị ấy được lớn mạnh, đem lại tám lợi ích là, trừ được tà kiến về hữu, bỏ bám bíu vào sự sống, luôn luôn chuyên cần, nuôi mạng thanh tịnh, không còn âu lo, không còn sợ hãi tai họa, có được kham nhẫn và nghiêm tịnh, điều phục được buồn chán và hoan lạc. Tuệ quán này thuộc hành lộ tri kiến tịnh (paṭipadāñāṇadassanavisuddhi).
Xem thêm ⇒ Thất Tịnh
|
Trích Thanh Tịnh Đạo yếu lược (TK Giác Giới)
