www.tudieu.de
| ⇐ | Kinh úy tuệ (Bhayañāṇa) | ⇒ |
|
Khi hành giả đã đạt tới hoại tán tuệ rồi, tiếp tục nỗ lực tu tập quán án xứ thêm nữa một cách không gián đoạn, thì trí tuệ về thực tính pháp sẽ càng tinh thục, già dặn hơn. Hành giả thấy các hành hoại diệt rõ rệt, đã diệt, đang diệt và sẽ diệt, lúc này nơi vị ấy sanh khởi kinh úy tuệ. Khi hành giả khởi sanh tuệ kinh úy ấy thì tuệ ấy có thật sự là hốt hoảng hay không? Không! Đó chỉ là sự nhận thức của trí, thấy các hành quá khứ đã diệt thật kinh khủng, các hành hiện tại đang diệt thật kinh khủng, các hành vị lai sẽ diệt thật kinh khủng. Cũng như một người đi rừng thấy cái hầm chông với những cọc nhọn chĩa lên, anh ta không hoảng loạn, chỉ thấy ớn cho người nào té xuống xốc vào các cọc nhọn ấy sẽ đau đớn hoặc lủng thịt, cũng vậy, tuệ kinh úy không hốt hoảng mà chỉ nghĩ ớn cho các hành đã hoại diệt, đang hoại diệt, sẽ hoại diệt, thật là đáng sợ; Đáng sợ vì pháp hữu vi chắc chắn phải hoại diệt. Lại nữa, kinh văn có đề cập đến điều này: là khi hành giả tác ý vô thường thì cái gì có vẻ đáng sợ? Hành giả tác ý khổ thì cái gì có vẻ đáng sợ? Hành giả tác ý vô ngã thì cái gì có vẻ đáng sợ? Kinh nói: Khi hành giả tác ý vô thường thì hiện tướng (nimittaṃ) có vẻ đáng sợ. Khi hành giả tác ý khổ thì sự diễn tiến (pavattaṃ) có vẻ đáng sợ. Khi hành giả tác ý vô ngã thì hiện tướng và sự diễn tiến (nimittañca pavattañca) có vẻ đáng sợ. (Ps. II, 63) Nên hiểu ý nghĩa trong đoạn kinh văn trên: Đối với vị tác ý vô thường thì hiện tướng là đáng sợ. Hiện tướng (nimitta) là tướng sanh diệt của pháp hữu vi, thấy cái gì sanh ắt phải diệt. Nên vị quán vô thường thấy tướng sanh diệt là đáng sợ. Đối với vị tác ý khổ thì sự diễn tiến là đáng sợ. Sự diễn tiến (pavatta) là luôn xảy ra tình trạng bị bức bách. Nên vị quán khổ thấy sự diễn tiến là đáng sợ. Đối với vị tác ý vô ngã thì cả hai “hiện tướng và sự diễn tiến” là đáng sợ, bởi thấy sự hiện hữu này (sanh và đi đến hoại) là trống rỗng, vô chủ quyền, như một ngôi làng trống, ngôi nhà hoang v.v… Nên vị quán vô ngã thấy hiện tướng và sự diễn tiến là đáng sợ. Tuệ này cũng thuộc hành lộ tri kiến tịnh (paṭipadāñāṇadassanavisuddhi).
Xem thêm ⇒ Thất Tịnh
|
Trích Thanh Tịnh Đạo yếu lược (TK Giác Giới)
