www.tudieu.de
| ⇐ | Thuận thứ tuệ (Anulomañāṇa) | ⇒ |
|
Khi hành giả thực hành tu tiến làm cho thuần thục tuệ hành xả ấy thì tín giải trở nên mạnh mẽ hơn, tinh tấn điêu luyện hơn, niệm an trú hơn, tâm định tĩnh hơn, xả hành sanh khởi bén nhạy hơn. Vị ấy biết nay đạo lộ sẽ khởi lên. Hành xả tuệ quán xét: “các hành là vô thường, là khổ, là vô ngã”; Rồi chìm vào hữu phần tiềm thức. Tiếp theo tâm hữu phần là ý môn hướng tâm sanh khởi bắt cảnh hành vô thường hay hành khổ hay hành vô ngã, theo cách hành xả tuệ đã tạo. Tiếp theo tâm khai ý môn là bảy chặp đổng lực (javana): bốn chặp đổng lực thiện dục giới hợp trí và ba chặp đổng lực siêu thế. Bốn chặp đổng lực thiện hợp trí, đổng lực thứ nhất mang tên parikamma (tâm chuẩn bị), đổng lực thứ hai mang tên upacāra (tâm cận hành), đổng lực thứ ba mang tên anuloma (tâm thuận thứ), đổng lực thứ tư mang tên gotrabhū (tâm chuyển tộc). Ba chặp đổng lực siêu thế là chặp tâm đạo (maggacitta) và hai chặp tâm quả siêu thế (phalacitta). Ở đây chỉ nói đến ba đổng lực chuẩn bị, cận hành và thuận thứ thôi, vì đang trình bày thuận thứ tuệ. Ba đổng lực là chuẩn bị, cận hành và thuận thứ, có tên gọi khác nhau nhưng chỉ là một, vì đều là một thứ tâm thiện dục giới hợp trí, đều lấy các hành làm đối tượng, đều gọi là tuệ thuận thứ. Thuận thứ là thuận theo cái gì? Thuận theo cái trước và cái sau. Thuận theo cái trước là thuận theo các chức năng đã biết của tám tuệ quán trước, tức là tuệ sanh diệt đã thấy các hành có sanh có diệt; Tuệ hoại tán đã thấy các hành tan rã; Tuệ kinh úy đã thấy các hành là đáng sợ; Tuệ nguy hại đã thấy các hành nguy hiểm; Tuệ yếm ố đã thấy các hành chán ngán; Tuệ dục thoát đã thấy muốn thoát khỏi các hành; Tuệ giản trạch đã quán xét các hành là vô thường, khổ, vô ngã; Tuệ hành xả đã dửng dưng với các hành. Tuệ thuận thứ là thuận theo tám tuệ quán này. Thuận theo cái sau, là thuận theo ba mươi bảy bồ-đề phần (pháp trợ đạo) phải đạt đến do sự thực hành ấy. Cũng thí dụ như vị vua công chính ngồi nơi pháp đình, sau khi nghe sự phán quyết của các án sát đại thần, nhà vua trung thực không thiên vị, thuận theo sự phán quyết của các quan ấy và thuận theo vương pháp truyền thừa, nói “Hãy là như vậy!” Thí dụ này cần phải hiểu như sau, tuệ thuận thứ ví như vua, tám tuệ quán ví như tám vị án sát đại thần, ba mươi bảy bồ-đề phần ví như vương pháp truyền thừa. Trong thí dụ, vua nói “Hãy là như vậy”, là thái độ của nhà vua đồng thuận theo sự phán quyết của các quan và thuận theo vương pháp như thế nào thì thuận thứ tuệ cũng vậy, thuận theo chức năng quán sát các hành vô thường v.v... của tám tuệ trước và thuận theo pháp trợ đạo thể nhập tiếp theo. Đó gọi là thuận thứ tuệ. Tuệ này cũng thuộc về hành lộ tri kiến tịnh (paṭipadāñāṇadassanavisuddhi). Mặc dù tuệ thuận thứ là tuệ cuối cùng của tuệ minh sát tùy quán, nhưng nói cho đúng tuệ chuyển tộc mới là kết thúc, dẫn xuất minh sát (vipassanāvuṭṭhānagāminī).
Xem thêm ⇒ Thất Tịnh
|
Trích Thanh Tịnh Đạo yếu lược (TK Giác Giới)
