www.tudieu.de
| Sân ← | Tật | → Lận |
|---|
 Tật (issā) Tật (issā) là sự ghen tức, ganh tỵ, khó chịu với sự thành công của người khác. Tâm sở tật có tướng trạng là ghen tức sự thành công của người khác (parasampattīnaṃ usūyanalakkhaṇā), có nhiệm vụ là không hoan hỷ (anabhiratirusā), có biểu hiện là thái độ quay mặt đi (vimukhabhāvapaccupaṭṭhānā), nhân gần là sự thành công của người khác (parasampattipadaṭṭhānā). Tâm sở tật chỉ có mặt trong 2 tâm sân, nhưng không nhất định phải có. (trích Triết Học A Tỳ Đàm) Tật Đố (issā): Là trạng thái tâm không muốn NGƯỜI khác ĐƯỢC gì. (trích Vô Tỷ Pháp Tập Yếu - TL Tịnh Sự - tb.2019) Tật Đố (issā): (bắt nguồn từ căn su, đố kỵ, ganh tị) Tật đố có trạng thái ganh tị với sự thành tựu hay phát đạt của người khác. Đó là đối tượng của tật đố. Tật đố không nhìn vào tự thân mà nhắm vào tha nhân, người khác. Có Pāḷi chú giải như vầy: Issāyanā = issā: Không chịu được người hơn mình gọi là tật đố. Tattha katamaṃ issāsaññojanaṃ? Yā pana lābha sakkāra garukāra mānana vandana pūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṃ usūyā usūyanā usūyitattaṃ, idaṃ vuccati issāsaññojanaṃ. Tật đố triền trong khi có ra sao? Cách ganh tị, thái độ ganh tị, cách tật đố, sự tật đố, thái độ tật đố, tật đố vì lợi lộc, tật đố vì cung kỉnh, tật đố vì tín ngưỡng, tật đố vì cách lễ bái, tật đố vì cách cúng dường của người khác. Những cách như thế gọi là tật đố triền. Bốn ý nghĩa (aṭṭha) của tâm sở tật: - Trạng thái là tật đố với tài sản danh lợi của người khác (aññasampattīnaṃ ussūyanalakkhaṇā). - Phận sự là không vừa lòng với tài sản danh lợi của người khác (parasampattiyā anabhiratirasā). - Thành tựu là tránh mặt với tài sản, danh lợi của người khác (parasampattivimukhata-paccupaṭṭhānā). - Nhân cận là có tài sản, danh lợi của người khác (parasampattipadaṭṭhānā). Tật Đố (issā), Lận (macchariya) và Hối Hận (kukkucca) là 3 pháp đồng hành hay bầu bạn của sân (dosa). Chúng sinh khởi riêng biệt bởi do nhân trợ sanh của chúng khác khau, nhưng khi một trong chúng sinh khởi thì luôn sanh cùng với sân (dosa). Tâm sở sân, tật, lận, hối gọi chung là tâm sở sân-phần (docatukacetasika), chỉ phối hợp với tâm sân.
|
| Sân ← | ← Liệt kê 52 Tâm Sở | → Lận |
