www.tudieu.de
| Hoài nghi ← | Tín | → Niệm |
|---|
 Tín (saddhā) Tín (saddhā) chỉ nên hiểu đơn thuần là một tính chất đẹp tạo thành tâm tịnh hảo, chứ chưa phải đây là một đức tin tam bảo …v.v… vì một tín đồ ở tôn giáo khác làm điều thiện vẫn có tâm sở tín phối hợp, hoặc như trong giấc ngủ tâm hữu phần (bhavaṅga) diễn ra vẫn có tâm sở tín phối hợp …v.v… thì tín tâm sở trong trường hợp ấy không thể là đức tin tam bảo. Ở đây, tâm sở tín một thuộc tánh tịnh hảo biến hành chỉ có nghĩa là tính chất giúp tâm trong sáng, như đồ lọc nước làm cho nước trở nên sạch. Tâm sở tín có tướng trạng là sự thanh khiết (saddahanalakkhaṇā), có biểu hiện là không bẩn đục (akālussiyapaccupaṭṭhānā), nhân gần cho tín tâm sở là có cái cần thanh lọc (saddheyyavatthupadaṭṭhānā) (trích Triết Học A Tỳ Đàm) Tín (saddha): Tín ở đây là niềm tin tưởng vào điều thiện, trong thời kỳ có Phật pháp thì đây là niềm tin vào Tam Bảo. Tín là nguồn cội của các hạnh lành, khi không có niềm tin thì gì cũng không. (trích Vô Tỷ Pháp Tập Yếu - TL Tịnh Sự - tb.2019) Tín (saddha): (Sam, tốt; + căn dah, thiết lập, đưa vào, đặt, để, dùng) Tín được thiết lập hay tin vào Tam bảo (ti-ratana); tức là, Phật (Buddha), Pháp (Dhamma), Tăng (Saṅgha). Hay tín là sự tín ngưỡng hay đức tin trong sạch với nhân vật, pháp lý đáng tin. Chánh tín có 4:
Tín được ví như ‘ngọc lục bảo’ vô song của vua chuyển luân. ‘Ngọc lục bảo’ này khi đặt trong nước bẩn ấm, nó làm cho tất cả những cặn bã được lắng xuống và hơi ấm được thoát ra, để lại làn nước mát và tinh khiết. Cũng như thế, khi tín (saddhā) phối hợp với tâm (citta), tất cả pháp phiền não như tham (lobha), sân (dosa), si (moha) tan biến với thành tựu là tâm trở nên trong sạch và mát mẻ. Tín cũng được ví như bàn tay có thể nắm lấy đá quí, nếu một chúng sanh may mắn được lên một ngọn núi đầy những đá quí. Thật ra, vị ấy khi được tiếp xúc với giáo lý của Đức Phật thì còn may mắn hơn là lên ngọn núi châu báu. Bởi vì người với tín (saddhā) có thể đạt được những quả phúc quí giá hơn châu báu. Một người không có tay không thể nắm giữ được những đá quí, cũng thế, người không có tín không thể đạt được những quả phúc. Si (moha) là pháp dẫn đầu những tâm sở bất thiện (akusala cetasika). Tín (saddhā) là pháp dẫn đầu những tâm sở tịnh hảo (sobhaṇa cetasika). Đây là châu báu quí giá nhất, là 1 trong 5 quyền (indriya) và 5 lực (bala). Katamaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti? Yā tasmiṃ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṃ saddhābalaṃ-idaṃ tasmiṃ samaye saddhindriyaṃ hoti. Tín quyền trong khi có ra sao? Khi nào có đức tin, thái độ tín ngưỡng, sự quyết tin, sự rất tín trọng, tín lực, tín quyền, tức là đức tin có trong khi nào, thì tín quyền vẫn có trong khi ấy. Bốn ý nghĩa (aṭṭha) của sở hữu tín: - Trạng thái là tin Tam bảo, nghiệp quả đời này và đời sau (saddhāhana-lakkhaṇā). - Phận sự là tín ngưỡng Tam bảo (pasādanarasā). - Thành tựu là tâm không dơ bẩn (akālussiyapaccupaṭṭhānā). - Nhân cận là có nhân vật đáng tín ngưỡng (saddheyyavatthupadaṭṭhānā).
|
| Hoài nghi ← | ← Liệt kê 52 Tâm Sở | → Niệm |
