www.tudieu.de
| Thọ ← | Tưởng | → Tư |
|---|
 Tưởng (saññā) Tưởng (saññā) là sự nhận biết do ấn tượng. Tưởng có tướng trạng là nhớ biết (sañjānanalakkhaṇā), có nhiệm vụ là tạo ấn tượng giúp nhận biết (sañjānanapaccayanimittakaraṇarasā), có biểu hiện là nhận ra nhờ có ấn tượng (yathāgahitanimittavasābhinivesapaccupaṭṭhānā), có nhân gần là cảnh tượng tái hiện (yathā upaṭṭhitāvisayapadaṭṭhānā). (trích Triết Học A Tỳ Đàm) Tưởng (saññā): Chính là khả năng nhận dạng các trần cảnh dựa trên những cái biết cũ đã được huân tập từ quá khứ. Cái biết của các giác quan là sự trực nhận đối tượng hiện tiền không thông qua một quan niệm hay kinh nghiệm nào hết. Còn cái biết của Tưởng là một cái biết liên tưởng, tức phải dựa trên những cái biết cũ nào đó. Đời sống của chúng sinh chỉ là một sự lập lại (saṃsāra) nên tâm sở Tưởng là tuyệt đối cần thiết. Nó chính là Tưởng uẩn (saññākhandha) trong Ngũ uẩn (pañcakhandha). Ta có thể hiểu thêm vai trò của Tưởng uẩn qua hình ảnh sau: Nhãn thức (cakkhuviññāṇa) là một trong sáu thức chỉ làm việc chụp ảnh một hình tượng nào đó mà không thể cho ra một ý niệm nào hết nhưng chính Tưởng uẩn (saññākhandha) sẽ cho ta biết được đó là đóa hoa hay tờ giấy. (trích Vô Tỷ Pháp Tập Yếu - TL Tịnh Sự - tb.2019) Tưởng (saññā) (Saṃ + √ñā: Biết) Tâm Sở Tưởng (saññā cetasika) là sự nhớ tưởng cảnh về màu sắc, hình dạng, hình dáng, tên gọi, v.v… có phận sự tợ như bộ nhớ. Tưởng (saññā) là pháp có khả năng làm cho chúng sanh nhận ra một cảnh từng được biết đến bằng tâm qua các quyền. Không có tưởng (saññā), chúng ta sẽ không thể nhớ tên của chúng ta, cha mẹ của chúng ta, vợ con của chúng ta, nhà cửa của chúng ta, v.v… Do đó, cuộc sống trong cộng đồng không thể thiếu pháp tưởng (saññā) này. Tất cả những khối tưởng – thuộc quá khứ, hiện tại, vị lai, nội phần (bên trong), ngoại phần (bên ngoài) – được chỉ rõ là tưởng uẩn (saññākhandha) là 1 trong 5 uẩn hiện hữu. Katamā tasmiṃ samaye saññā hoti? Yā tasmiṃ samaye tajjāmanoviññāṇadhātusamphassajā saññā (sañjānanā) sañjānitattaṃ-ayaṃ tasmiṃ samaye saññā hoti. Tưởng trong khi có ra sao? Sự nhớ tưởng, cách nhớ tưởng, thái độ nhớ tưởng, sanh từ xúc phối hợp cùng ý thức giới. Khi nào như thế đó, mới gọi là tưởng có trong khi ấy. Bốn ý nghĩa (aṭṭha) của sở hữu tưởng: - Trạng thái là nhớ, tưởng (sañjānanalakkhaṇā). - Phận sự là nhớ nguyên do và tiêu chuẩn (puna sañjānanapaccayanimittakaraṇa-rasā). - Thành tựu là cố nhớ y như trước (yathā garahitanimittābhinivesa-paccupaṭṭhānā). - Nhân cận là có cảnh tái hiện lại (yathā upaṭṭhitavisayapadaṭṭhānā).
|
| Thọ ← | ← Liệt kê 52 Tâm Sở | → Tư |
