A Tỳ Đàm - Lớp Zoom với Trung
www.tudieu.de
  1. Mānacetasika
  2. Sở hữu ngã mạn

Mạn

(māna)

Sở hữu ngã mạn

Sở hữu ngã mạn (mānacetasika) Sở hữu ngã mạn là ỷ mình, đem so sánh hay cống cao.
Có Pāḷi chú giải như vầy:
Seyyomasmīti ādinā maññatīti = māno:
tự trọng ỷ mình so sánh hơn người v.v… gọi là ngã mạn.

Ngã Mạn có 9, phân làm ba:
  1. Ỷ hơn (seyyohamasmi) có 3 cách: 1 là hơn ỷ hơn, 2 là bằng ỷ hơn, 3 là thua ỷ hơn.
  2. Ỷ bằng (sadiyohamasmi) có 3 cách: 1 là hơn ỷ bằng, 2 là bằng ỷ bằng, 3 là thua ỷ bằng.
  3. Ỷ thua (hinohamasmi) có 3 cách: 1 là hơn ỷ thua, 2 là bằng ỷ thua, 3 là thua ỷ thua.
Hai cách trên ỷ hơn và ỷ bằng thường hay gặp và dễ nhận. Nhưng 3 cách sau thuộc về ỷ thua thì đáng cho là chẳng có hoặc sai. Vậy xin dẫn chứng một vài trường hợp như là có cách ỷ rằng: họ giỏi thây kệ họ, tôi dở mặc kệ tôi, giàu nghèo v.v… cũng thế, đó là thua ỷ thua. Tôi cũng vẫn như ai, nhưng ngặt thất thế hoặc lỗi thời, đó là thua ỷ bằng.

Còn bằng người kia mọi phương diện mà nghĩ rằng: tôi thua thây kệ tôi, đó là bằng ỷ thua.

Hơn ỷ thua như kinh Trung Hoa nói: “thượng thượng nhơn hữu một ý trí” nghĩa là bực xuất chúng siêu quần nhưng xét cạn chưa khỏi có phần sơ thất là phải dở, thua lại nghĩ rằng: “hạ hạ nhơn hữu, thượng thượng trí” biết đâu là thấy kẻ hèn tối tăm cũng có trí cao siêu.

Sở hữu ngã mạn phối hợp với 4 tâm tham bất tương ưng (số 3, 4, 7, 8) bất định là khi có khi không.

Ba sở hữu tham, tà kiến và ngã mạn nói chung lại gọi là tham phần, là bọn sở hữu tham, chỉ hợp trong vòng tâm tham. Cho nên trong văn lục bát có nói: “Tham ba hiệp tám” nghĩa là 3 sở hữu tham phần hiệp trong 8 tâm tham.

Bản giải Siêu lý Tiểu học (HT Tịnh Sự)

  1. Mānacetasika
  2. Sở hữu ngã mạn


A Tỳ Đàm - Lớp Zoom với Trung

© www.tudieu.de