Thắng Pháp Tập Yếu Luận
	Việt	Pāli
1	Thắng Pháp Tập Yếu Luận	Abhidhammatthasaṅgaho
2	Nhập đề	Ganthārambhakathā
3	Sau khi đảnh lễ đấng Chánh đẳng giác vô tỷ, Diệu pháp và vô thượng Tăng chúng, tôi sẽ nói đến tập Abhidhammatthasangaha.	Sammāsambuddhamatulaṃ, sasaddhammagaṇuttamaṃ. Abhivādiya bhāsissaṃ, abhidhammatthasaṅgahaṃ.
4	Bốn thắng pháp	Catuparamatthadhammo
5	Theo Ðệ nhứt nghĩa đế, các pháp thuộc Abhidhamma có bốn tất cả: Tâm, Tâm sở, Sắc và Niết bàn.	Tattha vuttābhidhammatthā, catudhā paramatthato. Cittaṃ cetasikaṃ rūpaṃ, nibbānamiti sabbathā.
6	Phân loại tâm	Cittaparicchedo
7	Chia theo giới	Bhūmibhedacittaṃ
8	Ở đây, có 4 loại tâm: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới và Siêu thế.	Tattha cittaṃ tāva catubbidhaṃ hoti kāmāvacaraṃ rūpāvacaraṃ arūpāvacaraṃ lokuttarañceti.
9	Tâm bất thiện	Akusalacittaṃ
10	Ở đây có bao nhiêu Dục giới tâm?	Tattha katamaṃ kāmāvacaraṃ?
11	Một tâm câu hữu với hỷ, tương ưng với tà kiến, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Somanassasahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
12	Một tâm câu hữu với hỷ không tương ưng với tà kiến, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	somanassasahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
13	Một tâm câu hữu với xả, tương ưng với tà kiến, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
14	Một tâm câu hữu với xả, không tương ưng với tà kiến, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ diṭṭhigatavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti
15	Tám tâm này gọi là tâm câu hữu với tham.	imāni aṭṭhapi lobhasahagatacittāni nāma.
16	Một tâm câu hữu với ưu, tương ưng với hận, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Domanassasahagataṃ paṭighasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti
17	Hai tâm này gọi là tâm cân hữu với hận.	imāni dvepi paṭighasampayuttacittāni nāma.
18	Một tâm câu hữu với xả, tương ưng với nghi. Một tâm câu hữu với xả, tương ưng với trạo cử.	Upekkhāsahagataṃ vicikicchāsampayuttamekaṃ, upekkhāsahagataṃ uddhaccasampayuttamekanti
19	hai tâm này được gọi là si tâm.	imāni dvepi momūhacittāni nāma.
20	Như vậy tổng cộng có tất cả là 12 tâm bất thiện.	Iccevaṃ sabbathāpi dvādasākusalacittāni samattāni.
21	Tham căn có tám, sân căn có hai và si căn cũng có hai. Như vậy Bất thiện tâm có 12.	Aṭṭhadhā lobhamūlāni, dosamūlāni ca dvidhā. Mohamūlāni ca dveti, dvādasākusalā siyuṃ.
22	Tâm vô nhân	Ahetukacittaṃ
23	Nhãn thức câu hữu với xả, cũng vậy nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức câu hữu với khổ,	Upekkhāsahagataṃ cakkhuviññāṇaṃ, tathā sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ,
24	tiếp thọ tâm câu hữu với xả, suy đạc tâm câu hữu với xả.	upekkhāsahagataṃ sampaṭicchanacittaṃ, upekkhāsahagataṃ santīraṇacittañceti
25	Bảy tâm này gọi là Bất thiện dị thục vô nhân tâm.	imāni sattapi akusalavipākacittāni nāma.
26	Nhãn thức câu hữu với xả, cũng vậy nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức câu hữu với lạc,	Upekkhāsahagataṃ kusalavipākaṃ cakkhuviññāṇaṃ, tathā sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, sukhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ,
27	tiếp thọ tâm câu hữu với xả, suy đạc tâm câu hữu với hỷ, suy đạc tâm câu hữu với xả.	upekkhāsahagataṃ sampaṭicchanacittaṃ, somanassasahagataṃ santīraṇacittaṃ, upekkhāsahagataṃ santīraṇacittañceti
28	Tám tâm này gọi là Thiện dị thục vô nhân tâm.	imāni aṭṭhapi kusalavipākāhetukacittāni nāma.
29	Câu hữu với xả, ngũ môn hướng tâm; cũng vậy, ý môn hướng tâm; câu hữu với hỷ, tiếu sanh tâm.	Upekkhāsahagataṃ pañcadvārāvajjanacittaṃ, tathā manodvārāvajjanacittaṃ, somanassasahagataṃ hasituppādacittañceti
30	Ba tâm này gọi là Vô nhân duy tác tâm.	imāni tīṇipi ahetukakiriyacittāni nāma.
31	Như vậy, tổng cộng có tất cả là 18 Vô nhân tâm.	Icceva sabbathāpi aṭṭhārasāhetukacittāni samattāni.
32	Bất thiện dị thục có bảy; thiện dị thục có tám; duy tác tâm có ba; như vậy có 18 vô nhân tâm.	Sattākusalapākāni, puññapākāni aṭṭhadhā. Kriyacittāni tīṇīti, aṭṭhārasa ahetukā.
33	Tịnh quang tâm	Sobhanacittaṃ
34	Trừ bất thiện tâm và vô nhân tâm, các tâm còn lại gọi là tịnh quang tâm. Có tất cả là 59 hay 91 tịnh quang tâm.	Pāpāhetukamuttāni, sobhanānīti vuccare. Ekūnasaṭṭhi cittāni, athekanavutīpi vā.
35	Tâm Dục giới Tịnh hảo	Kāmāvacarasobhanacittaṃ
36	Một tâm câu hữu với hỷ, tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
37	Một tâm câu hữu với hỷ, không tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
38	Một tâm câu hữu với xả, tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ.
39	Một tâm câu hữu với xả, không tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti
40	Tám tâm này gọi là Dục giới thiện tâm.	imāni aṭṭhapi kāmāvacarakusalacittāni nāma.
41	Một tâm câu hữu với hỷ, tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Somanassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
42	Một tâm câu hữu với hỷ, không tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
43	Một tâm câu hữu với xả, tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
44	Một tâm câu hữu với xả, không tương ứng với trí, không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti
45	Tám tâm này gọi là Hữu nhân dục giới dị thục tâm.	imāni aṭṭhapi sahetukakāmāvacaravipākacittāni nāma.
46	Một tâm câu hữu với hỷ, tương ứng với trí không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	Somassasahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
47	Một tâm câu hữu với hỷ, không tương ứng với trí không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	somanassasahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
48	Một tâm câu hữu với xả, tương ứng với trí không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo,	upekkhāsahagataṃ ñāṇasampayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekaṃ,
49	Một tâm câu hữu với xả, không tương ứng với trí không cần nhắc bảo. Một tâm cần được nhắc bảo.	upekkhāsahagataṃ ñāṇavippayuttaṃ asaṅkhārikamekaṃ, sasaṅkhārikamekanti
50	Tám tâm này gọi là Hữu nhân dục giới duy tác tâm.	imāni aṭṭhapi sahetukakāmāvacarakiriyacittāni nāma.
51	Như vậy có tất cả là 24 Hữu nhân Dục giới Thiện, Dị thục, Duy tác tâm.	Iccevaṃ sabbathāpi catuvīsati sahetukakāmāvacarakusalavipākakiriyacittāni samattāni.
52	24 loại Dục giới thiện, dị thục, duy tác có nhân chia theo thọ, trí và trợ.	Vedanāñāṇasaṅkhārabhedena catuvīsati. Sahetukāmāvacarapuññapākakriyā matā.
53	Ở Dục giới có 23 dị thục tâm, 20 thiện và bất thiện tâm, 11 duy tác tâm. Như vậy có tất cả là 54 tâm.	Kāme tevīsa pākāni, puññāpuññāni vīsati. Ekādasa kriyā ceti, catupaññāsa sabbathā.
54	Tâm Sắc giới	Rūpāvacaracittaṃ
55	Ðệ nhứt thiền thiện tâm câu hữu với tầm, tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	Vitakkavicārapītisukhekaggatāsahitaṃ paṭhamajjhānakusalacittaṃ,
56	Ðệ nhị thiền thiện tâm câu hữu với tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	vicārapītisukhekaggatāsahitaṃ dutiyajjhānakusalacittaṃ,
57	Ðệ tam thiền thiện tâm câu hữu với hỷ, lạc và nhứt tâm.	pītisukhekaggatāsahitaṃ tatiyajjhānakusalacittaṃ,
58	Ðệ tứ thiền thiện tâm câu hữu với lạc và nhứt tâm.	sukhekaggatāsahitaṃ catutthajjhānakusalacittaṃ,
59	Ðệ ngũ thiền thiện tâm câu hữu với xả và nhất tâm.	upekkhekaggatāsahitaṃ pañcamajjhānakusalacittañceti
60	Như vậy năm tâm này được gọi là Sắc giới thiện tâm.	imāni pañcapi rūpāvacarakusalacittāni nāma.
61	Ðệ nhứt thiền dị thục tâm câu hữu với tầm, tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	Vitakkavicārapītisukhekaggatāsahitaṃ paṭhamajjhānavipākacittaṃ,
62	Ðệ nhị thiền dị thục tâm câu hữu với tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	vicārapītisukhekaggatāsahitaṃ dutiyajjhānavipākacittaṃ,
63	Ðệ tam thiền dị thục tâm câu hữu với hỷ, lạc và nhứt tâm.	pītisukhekaggatāsahitaṃ tatiyajjhānavipākacittaṃ,
64	Ðệ tứ thiền dị thục tâm câu hữu với lạc và nhứt tâm.	sukhekaggatāsahitaṃ catutthajjhānavipākacittaṃ,
65	Ðệ ngũ thiền dị thục tâm câu hữu với xả và nhứt tâm.	upekkhekaggatāsahitaṃ pañcamajjhānavipākacittañceti
66	Như vậy năm tâm này gọi là Sắc giới dị thục tâm.	imāni pañcapi rūpāvacaravipākacittāni nāma.
67	Ðệ nhứt thiền duy tác tâm câu hữu với tầm, tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	Vitakkavicārapītisukhekaggatāsahitaṃ paṭhamajjhānakiriyacittaṃ,
68	Ðệ nhị thiền duy tác tâm câu hữu với tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	vicārapītisukhekaggatāsahitaṃ dutiyajjhānakiriyacittaṃ,
69	Ðệ tam thiền duy tác tâm câu hữu với hỷ, lạc và nhứt tâm.	pītisukhekaggatāsahitaṃ tatiyajjhānakiriyacittaṃ,
70	Ðệ tứ thiền duy tác tâm câu hữu với lạc và nhứt tâm.	sukhekaggatāsahitaṃ catutthajjhānakiriyacittaṃ,
71	Ðệ ngũ thiền duy tác tâm câu hữu với xả và nhứt tâm.	upekkhekaggatāsahitaṃ pañcamajjhānakiriyacittañceti
72	Như vậy 5 tâm này gọi là Sắc giới duy tác tâm.	imāni pañcapi rūpāvacarakiriyacittāni nāma.
73	Như vậy có tất cả là 15 Sắc giới Thiện, Dị thục và Duy tác tâm.	Iccevaṃ sabbathāpi pannarasa rūpāvacarakusalavipākakiriyacittāni samattāni.
74	Sắc giới tâm có 5 loại phân theo các thiền. Theo thiện, dị thục và duy tác, có tất cả là 15 thiền tâm.	Pañcadhā jhānabhedena, rūpāvacaramānasaṃ. Puññapākakriyābhedā, taṃ pañcadasadhā bhave.
75	Tâm Vô sắc giới	Arūpāvacaracittaṃ
76	Không vô biên xứ thiện tâm. Thức vô biên xứ thiện tâm. Vô sở hữu xứ thiện tâm. Phi tưởng phi phi tưởng xứ thiện tâm.	Ākāsānañcāyatanakusalacittaṃ, viññāṇañcāyatanakusalacittaṃ, ākiñcaññāyatanakusalacittaṃ, nevasaññānāsaññāyatanakusalacittañceti
77	Bốn tâm này gọi là vô sắc giới thiện tâm.	imāni cattāripi arūpāvacarakusalacittāni nāma.
78	Không vô biên xứ dị thục tâm. Thức vô biên xứ dị thục tâm. Vô sở hữu xứ dị thục tâm, Phi tưởng phi phi tưởng xứ dị thục tâm.	Ākāsānañcāyatanavipākacittaṃ, viññāṇañcāyatanavipākacittaṃ, ākiñcaññāyatanavipākacittaṃ, nevasaññānāsaññāyatanavipākacittañceti
79	Bốn tâm này gọi là vô sắc giới dị thục tâm.	imāni cattāripi arūpāvacaravipākacittāni nāma.
80	Không vô biên xứ duy tác tâm. Thức vô biên xứ duy tác tâm. Vô sở hữu xứ duy tác tâm. Phi tưởng phi phi tưởng xứ duy tác tâm.	Ākāsānañcāyatanakiriyacittaṃ, viññāṇañcāyatanakiriyacittaṃ, ākiñcaññāyatanakiriyacittaṃ, nevasaññānāsaññāyatanakiriyacittañceti
81	Bốn tâm này gọi là Vô sắc giới duy tác tâm.	imāni cattāripi arūpāvacarakiriyacittāni nāma.
82	Như vậy, có tất cả 12 Vô sắc giới thiện, dị thục và duy tác tâm.	Iccevaṃ sabbathāpi dvādasa arūpāvacarakusalavipākakiriyacittāni samattāni.
83	Theo đối tượng tu hành, thời có bốn loại tâm thuộc về vô sắc giới.	Ālambaṇappabhedena, catudhāruppamānasaṃ.
84	Lại nữa, nếu phân loại theo thiện, dị thục và duy tác thì có 12 tâm.	Puññapākakriyābhedā, puna dvādasadhā ṭhitaṃ.
85	Tâm Siếu thế	Lokuttaracittaṃ
86	Dự lưu đạo tâm, Nhứt lai đạo tâm, Bất lai đạo tâm, A-la-hán đạo tâm.	Sotāpattimaggacittaṃ, sakadāgāmimaggacittaṃ, anāgāmimaggacittaṃ, arahattamaggacittañceti
87	Bốn tâm này gọi là siêu thế thiện tâm.	imāni cattāripi lokuttarakusalacittāni nāma.
88	Dự lưu quả tâm, nhứt lai quả tâm, bất lai quả tâm, A-la-hán quả tâm.	Sotāpattiphalacittaṃ, sakadāgāmiphalacittaṃ, anāgāmiphalacittaṃ, arahattaphalacittañceti
89	Bốn tâm này gọi là siêu thế dị thục tâm.	imāni cattāripi lokuttaravipākacittāni nāma.
90	Như vậy có tất cả là tám siêu thế thiện dị thục tâm.	Iccevaṃ sabbathāpi aṭṭha lokuttarakusalavipākacittāni samattāni.
91	Phân biệt về bốn đạo thì có bốn thiện tâm.	Catumaggappabhedena, catudhā kusalaṃ tathā.
92	Cũng vậy, các tâm dị thục là quả của các tâm trên. Như vậy được biết là có tám siêu thế tâm tất cả.	Pākaṃ tassa phalattāti, aṭṭhadhānuttaraṃ mataṃ.
93	Có 12 Bất thiện tâm, có 21 Thiện tâm, có 36 Dị thục tâm và có 20 Duy tác tâm.	Dvādasākusalānevaṃ, kusalānekavīsati. Chattiṃseva vipākāni, kriyacittāni vīsati.
94	Ở Dục giới có 54 tâm, ở Sắc giới có 15 tâm, ở Vô sắc giới có 12 tâm, ở Siêu thế giới có 8 tâm.	Catupaññāsadhā kāme, rūpe pannarasīraye. Cittāni dvādasāruppe, aṭṭhadhānuttare tathā.
95	Như vậy 89 tâm này, các nhà có trí lại chia có 121 tâm.	Itthamekūnanavutipabhedaṃ pana mānasaṃ. Ekavīsasataṃ vātha, vibhajanti vicakkhaṇā.
96	Giảng số	Vitthāragaṇanā
97	Vì sao 89 tâm lại thành ra 121 tâm?	Kathamekūnanavutividhaṃ cittaṃ ekavīsasataṃ hoti?
98	Ðệ nhứt thiền dự lưu đạo tâm, câu hữu với tầm, tứ, hỷ, lạc và nhất tâm.	Vitakkavicārapītisukhekaggatāsahitaṃ paṭhamajjhānasotāpattimaggacittaṃ,
99	Ðệ nhị thiền Dự lưu đạo tâm, câu hữu với tứ, hỷ, lạc và nhứt tâm.	vicārapītisukhekaggatāsahitaṃ dutiyajjhānasotāpattimaggacittaṃ,
100	Ðệ tam thiền Dự lưu đạo tâm, câu hữu với hỷ, lạc và nhứt tâm.	pītisukhekaggatāsahitaṃ tatiyajjhānasotāpattimaggacittaṃ,
101	Ðệ tứ thiền Dự lưu đạo tâm, câu hữu với lạc và nhứt tâm.	sukhekaggatāsahitaṃ catutthajjhānasotāpattimaggacittaṃ,
102	Ðệ ngũ thiền Dự lưu đạo tâm, câu hữu với xả và nhứt tâm.	upekkhekaggatāsahitaṃ pañcamajjhānasotāpattimaggacittañceti
103	Như vậy 5 tâm này gọi là Dự lưu đạo tâm.	imāni pañcapi sotāpattimaggacittāni nāma.
104	Cũng như vậy Nhứt lai đạo tâm, Bất lai đạo tâm, A la hán đạo tâm, có tất cả là 20 đạo tâm.	Tathā sakadāgāmimaggaanāgāmimaggaarahattamaggacittañceti samavīsati maggacittāni.
105	Cũng như vậy, các quả tâm. Cộng tất cả là 40 Siêu thế tâm.	Tathā phalacittāni ceti samacattālīsa lokuttaracittāni bhavantīti.
106	Tương ưng với các phần tử của Thiền, mỗi tâm Siêu thế nhân với 5 cõi thiền thành có 40 Siêu thế tâm.	Jhānaṅgayogabhedena, katvekekantu pañcadhā. Vuccatānuttaraṃ cittaṃ, cattālīsavidhanti ca.
107	Cũng như các tâm ở sắc giới, tâm ở siêu thế giới cũng chia chẻ như vậy.	Yathā ca rūpāvacaraṃ, gayhatānuttaraṃ tathā.
108	Về thứ tự các cõi thiền, Vô sắc giới tâm được xem là thiền thứ năm.	Paṭhamādijhānabhede, āruppañcāpi pañcame.
109	Do vậy, từ thiền thứ nhất đến thiền thứ tư, mỗi thiền có 11 tâm.	Ekādasavidhaṃ tasmā, paṭhamādikamīritaṃ;
110	Còn thiền cuối cùng tức là thiền thứ năm, có đến 23 tâm.	Jhānamekekamante tu, tevīsatividhaṃ bhave.
111	Có 37 thiện tâm, 52 dị thục tâm.	Sattatiṃsavidhaṃ puññaṃ, dvipaññāsavidhaṃ tathā.
112	Như vậy vị sáng suốt nói rằng có 121 tâm.	Pākamiccāhu cittāni, ekavīsasataṃ budhā.
113	Nguồn	Nguồn

© vdpzoom.com

---